Leptospiroza kod pasa

Leptospiroza je zarazna bolest pasa bakterijskog porekla, izazvana spiralnim bakterijama iz roda Leptospira. Spada u najznačajnije zoonoze u veterinarskoj medicini zbog mogućnosti prenosa na ljude i teških kliničkih oblika kod životinja.

Etiologija
Uzročnici leptospiroze su patogene leptospire, najčešće iz vrste Leptospira interrogans. Kod pasa se najčešće dokazuju serovari Icterohaemorrhagiae, Canicola, Grippotyphosa, Pomona i Australis. Svaki serovar ima karakteristične rezervoare i geografski raspored, što utiče na epidemiologiju bolesti.

Epidemiologija i rezervoari
Primarni rezervoari leptospira su glodari, posebno pacovi, koji bakterije izlučuju urinom tokom celog života bez kliničkih znakova. Rezervoari mogu biti i domaće i divlje životinje. Bolest je češća u toplim i vlažnim uslovima, nakon obilnih padavina i u područjima sa stajaćim vodama.

Put infekcije
Infekcija nastaje kada leptospire dospeju u organizam preko oštećene kože, sluzokože usne duplje, nosa ili konjunktive. Najčešći put je kontakt sa kontaminiranom vodom, blatom ili urinom zaraženih životinja. Psi koji borave napolju, love ili dolaze u kontakt sa prirodnim vodama imaju veći rizik.

Patogeneza
Nakon prodora u organizam leptospire ulaze u krvotok i uzrokuju leptospiremiju. U ovoj fazi dolazi do sistemskog širenja i oštećenja kapilara. Bakterije se zatim lokalizuju u parenhimskim organima, prvenstveno bubrezima i jetri, gde izazivaju intersticijski nefritis i hepatitis. Kod težih oblika dolazi do poremećaja koagulacije, krvarenja i multiorganskog zatajenja.

Klinička slika
Tok bolesti može biti perakutan, akutan, subakutan ili hroničan. Klinički znaci su veoma varijabilni i zavise od serovara i imunološkog statusa psa. Najčešće se javljaju:

• povišena telesna temperatura

• apatija i gubitak apetita

• povraćanje i dijareja

• bolnost mišića i ukočen hod

• poliurija i polidipsija, a kasnije oligurija ili anurija

• ikterus zbog oštećenja jetre

• krvarenja po koži i sluzokoži

• respiratorni znaci kod teških plućnih formi

Kod hroničnih slučajeva može se razviti trajno oštećenje bubrega.

Laboratorijski nalazi
Tipični nalazi uključuju azotemiju, povišene vrednosti ALT, AST i ALP, hiperbilirubinemiju, trombocitopeniju i poremećaje koagulacije. Analiza urina često pokazuje proteinuriju, cilindruriju i izostenuriju.

Dijagnostika
Definitivna dijagnoza se postavlja kombinacijom kliničkih, laboratorijskih i specifičnih testova. Serološki MAT test se smatra referentnim standardom, ali je najpouzdaniji u parnim uzorcima. PCR metoda omogućava rano otkrivanje bakterije u krvi ili urinu, naročito pre pojave antitela.

Terapija
Terapija uključuje etiološko i potporno lečenje. U akutnoj fazi primenjuju se penicilini, dok se doksiciklin koristi za eliminaciju leptospira iz bubrega i sprečavanje kliconoštva. Potporna terapija obuhvata infuzije, korekciju elektrolita, antiemetike i po potrebi dijalizu.

Prognoza
Prognoza zavisi od težine kliničke slike i brzine započinjanja terapije. Psi sa teškim bubrežnim ili jetrenim oštećenjem imaju nepovoljniju prognozu, dok se kod blagih oblika može očekivati potpuni oporavak.

Prevencija i kontrola
Najvažnija preventivna mera je redovna vakcinacija protiv relevantnih serovara. Dodatno, neophodna je kontrola glodara, ograničavanje kontakta pasa sa stajaćim vodama i primena higijenskih mera u okruženju.

Zoonotski značaj
Leptospiroza predstavlja ozbiljan rizik za ljude. Prenos se može desiti kontaktom sa urinom zaraženog psa ili kontaminiranim materijalom. Pri radu sa sumnjivim ili obolelim životinjama obavezna je upotreba zaštitne opreme.